Performans Değerlendirme

Performans Değerlendirme

3 Mayıs 2019 0 Yazar: Lider Atlası

Örgütlerin bütün iş ve işlemlerinde olduğu gibi çalışanların belirli bir dönem içerisinde göstermiş oldukları başarı ve kaydettikleri gelişmelerin sistemli bir şekilde ölçülmesi gerekir. Profesyonel iş yaşamında çalışanların bireysel performanslarının değerlendirilmesi çeşitli nedenlerden ötürü adeta zorunluluktur. Çalışanların verilen görevleri ne ölçüde başardıkları ve amaca uygun çalışıp çalışmadıklarının belirlenmesi gerekmektedir. Bunun yanında performans değerlendirmesi çeşitli konularda kararlar alınmasını kolaylaştırır veya alınacak kararlar için bir dayanak noktası oluşturur. Eğitim ve geliştirme ihtiyaçlarının belirlenmesi, terfi ve transferlerde kriterlerin belirlenmesi, yeterliliğe veya başarıya bağlı adil bir ücretlendirme sisteminin uygulanması, işgücü planlamalarının yapılması ve daha birçok konuda performans değerlendirmesinin rolü büyüktür.

​Performansın ölçülmesi, çalışanların başarılarını, tutum ve davranışlarını, kişisel özelliklerini ve bunların örgüte olan katkılarını belirlemeye imkan veren sistemli bir ölçümdür. Çalışanın sadece iş ile ilgili değil genel anlamda bütün yönleriyle değerlendirilmesi söz konusudur. Bir çalışan veya yönetici konumundaki bir kişi verilen görevleri üstün bir biçimde başarırken aynı zamanda çalışma arkadaşlarının veya astlarının motivasyonlarını olumsuz yönde etkiliyor olabilir. Bu durumun tespiti için sadece görevlerin başarılma düzeyinin değil, tutum ve davranışların da değerlendirilmeye katılması gerektiği görülebilir. 

Her ne kadar örgüt için sağlayacağı faydalar daha çok göz önünde bulundurulsa da performans değerlendirmesi çalışanlar açısından da önemli bir uygulamadır. Çalışanlar yaptıkları işlerle ilgili bildirimde bulunulmasını isterler. Özverili bir biçimde işine odaklanan çalışan, işe ilgisiz çalışanlar ile aynı şekilde değerlendirilmediğini görmek ister. Aksi takdirde işe olan ilgisi ve motivasyonu azalır. Ayrıca çalışan, performans değerlendirmesi neticesinden kendi eksikliklerini görme ve bunları giderme fırsatı elde eder.

​Performans değerlendirme önemli, kapsamı geniş ve sistemli bir süreçtir. Bu sebeple performans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetilmesi uzmanlık gerektiren zorlu bir süreçtir. Özensiz bir performans değerlendirme sistemi oluşturmaktansa bu işe hiç kalkışmamak gerekir. İyi yönetilen bir performans değerlendirme sistemi, örgüte duyulan güveni, işe olan ilgiyi ve motivasyonu artırabilirken iyi idare edilemeyen bir sistemde bunun tam tersi sonuçların doğması söz konusu olabilir.  

​Performans değerlendirmesi sürecinde; kriterlerin belirlenmesi, değerlendirme standartlarının belirlenmesi, değerlendirme zamanının ve kimler tarafından yapılacağının belirlenmesi, değerlendirmeyi yapacak kişilerin eğitimi, yönetici ve çalışanlara değerlendirme süreci ile ilgili bilgiler verilmesi gibi çeşitli faaliyetler bulunmaktadır. Bu faaliyetlerin başarıyla gerçekleştirilmesi için gerekli planlama ve düzenlemelerin yapılması performans değerlendirme sürecinin etkinliği için oldukça önemlidir. Bu noktada iş analizlerinin ve iş tanımlarının yapılmış olması gerektiğini de ifade etmek gerekir. Kriterler ve standartlar belirlenirken iş analizleri ve iş tanımlarında yazılan hususlar göz önünde bulundurulmalıdır.

Performans Değerlendirmesinde, değerlendirmeyi kimin yapacağı konusunda çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. İşin özelliğine veya amaca göre farklı seçeneklerin uygulanması söz konusudur.

Yöneticiler tarafından yapılacak değerlendirme; Yöneticiler tarafından yapılacak performans değerlendirmesi, çalışanı en iyi tanıyan ve onun başarını en iyi bilen kişinin bağlı bulunduğu ilk kademe yöneticisi olduğu düşüncesine dayanmaktadır. Ancak bu değerlendirmenin tarafsızlığı tartışmalıdır. Bu sebeple birden çok yöneticinin birbirlerinden bağımsız olarak değerlendirme yapması yoluna gidilebilir. 

 Çalışanın kendisini değerlendirmesi; Yönetici tarafından hazırlanacak değerlendirme formunun verilerek çalışanın kendisi ile ilgili değerlendirmeler yapması istenir. Çalışanın kendisini değerlendirmesiyle kendi performansı hakkındaki düşüncelerini öğrenmek imkanı verir. Daha sonra yönetici, çalışan hakkındaki değerlendirmeleri ve çalışanın kendisi ile ilgili değerlendirmeleri arasındaki farklılık konusunda konuşmak için çalışanla görüşme gerçekleştirebilir. 

Çalışma arkadaşlarınca yapılacak değerlendirme; Aynı çalışma ortamını paylaşan kişilerin birbirlerini daha iyi tanıyabilecekleri ve daha yakından gözlem yapabilecekleri düşünülebilir. Bu durumda çalışmalara katılım, gönüllülük, işbirliği, bilgi paylaşımı, devamsızlık gibi konularda en iyi gözlemin yapılabilmesi söz konusu olabilir. Ancak çalışma arkadaşlarının birbirlerini değerlendirirken tarafsız olabilmeleri ve öznel değerlendirmelerden kaçınabilmeleri pek kolay değildir.

Astlar tarafından yapılacak değerlendirme; Yöneticilerin, astları tarafından değerlendirilmeleri belki de başkaları tarafından asla fark edilemeyecek özelliklerin öğrenilmesi imkanı verebilir. Yöneticinin iletişim kurma şekli, astlarına ve işe olan ilgisi, kaynakların ve çalışma ortamının uygunluğunun sağlanması gibi konularda önemli bilgiler sağlanabilir. Ancak astların, üstlerini değerlendirmesi yaygın kullanımı olan bir model değildir. Bu durum yöneticilerin astları üzerinde gerektiği gibi otorite kurmalarına engel olabilir. 

Müşteriler tarafından yapılacak değerlendirme; özellikle hizmet sektöründe çalışanların müşterilerce denetlenmesi giderek yaygınlaşan bir uygulamadır. Müşteriye sunulan hizmetin ardından firmalar, müşterilerle iletişime geçerek aldıkları hizmetin kalitesi ve şekli ile ilgili konularda bilgi isterler. Bu suretle çalışanlar hakkında müşteriler tarafından değerlendirme yapılmış olur. 

Bilgisayarlı değerlendirme; Teknolojik gelişmeler personel tarafından yapılan çalışmaların sürekli olarak takibini ve analizini mümkün kılmaktadır. 

360 derece performans değerlendirme sistemi; Bu sistemde bir bütün olarak tüm değerlendirme kaynaklarının kullanılması söz konudur. Yönetici, çalışanın kendisi, çalışma arkadaşları, astlar, müşteriler ve benzeri şekilde çalışan hakkında nitelikli bilgi alınmasını sağlayacak diğer kaynaklar tarafından yapılacak değerlendirmelerle elde edilen verilerin değerlendirilmesidir. Oldukça kapsamlı ve güvenilir bir değerlendirme yöntemi olarak son yıllarda daha çok benimsenmektedir.