İşletme Amaçları

İşletme Amaçları

1 Nisan 2019 0 Yazar: Lider Atlası

Şüphesiz ki bütün örgütlerin kuruluşu ve yaşamı çeşitli amaçlara dayanmaktadır. Amaçsız bir örgütün oluşturulması ve varlığını sürdürmesi düşünülemez. Bu sebeple bütün örgütler için çeşitli niteliklere sahip amaçların belirlenmesi gerekmektedir. İşletme de örgüt kavramının kapsamında yer alan özellikli bir örgütlenme biçimi olduğu için örgütsel amaçlara sahip olması gerekir. Zaten işletmeyi diğer örgütlerden ayıran en temel özelliğin bu amaçlar olduğu söylenebilir. İşletmenin amaçları; gerçekleştirilecek çalışmalar sonucunda elde edilmesi beklenen sonuçlar olarak açıklanabilir. İşletme özelinde amaçların belirlenmesi aşamasında ne tür faaliyetlerin gerçekleştirileceği, nasıl kar sağlanacağı, pazarın ve çevresel koşulların belirlenecek amaçları başarmak için elverişli olup olmadığı gibi sorulara cevap aranır. İşletmelerin yapısal özelliklerini de tanımlayan bu amaçlar genel amaçlar ve özel amaçlar şeklinde iki ana başlık altında toplanmaktadır. 

İşletmelerin genel amaçları;

  • a) Uzun vadede kar sağlama
  • b) Topluma hizmet etme ve sosyal sorumluluk görevini yerine getirme
  • c) Varlığını devam ettirme ve büyüme

​Kuruluş yeri ve biçimi, hukuki statüsü, sermaye yapısı, kullanıldığı teknoloji, faaliyette bulunulan sektör ve iş çevresi birbirinden ne kadar farklı olsa da bu amaçların bütün işletmeler için geçerli olduğu söylenebilir. Bunun yanında işletmelerin bu genel amaçlara verdikleri öncelik ve ağırlık değişkenlik göstermektedir. 

​Yukarıda sayılan genel amaçları kısaca açıklamak gerekirse; Kar, işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri için yapılan masraflar ile bu faaliyetler sonucu sağlamış olduğu kazançlar arasındaki pozitif değerdir. İşletmeler varlıklarını devam ettirebilmek, başka bir ifade ile sürdürülebilirliklerini sağlayabilmek için gelirlerinin, giderlerinden fazla olması gerekmektedir. Bu sebeple işletmelerin tamamı kar sağlamayı ya da varlıklarını çoğaltmayı amaçlamaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında geniş bir alanı ifade eden örgüt kavramı kapsamında bulunan ve ona göre daha dar bir alanı temsil eden işletme kavramı için yapılan tanımlarda sıklıkla rastlanan kar amacı güden örgüt ifadesi daha anlaşılır hale gelmektedir. Topluma hizmet etme amacı, toplum tarafından ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin üretilmesini ve topluma sunulmasını sağlamak şeklinde açıklanabilir. Dolayısıyla toplumun ihtiyaçlarını karşılama noktasında işletmeler oldukça önemli bir işlev üstlenmektedirler. İşletmeler tarafından piyasaya sunulan ürün veya hizmetler ile toplumsal ihtiyaçların karşılanması hedeflenmektedir. Sosyal sorumluluk amacı ise özellikle son yıllarda daha çok vurgulanmaktadır. İşletmelerin toplumsal anlamda sağlamış oldukları faydalar sadece topluma mal ve hizmet sunmak olarak düşünülmemelidir. İşletmeler aynı zamanda sosyal sorumluluk kapsamında toplumun çeşitli sosyal ihtiyaçlarını karşılama amacı da taşımaktadırlar. İşletmeler; okul, yurt, hastane gibi binaların yapımı ve işletilmesi, çevrenin korunması çabalarına ve toplumdaki dezavantajlı gruplara destek olma gibi yollarla sosyal sorumluluk kapsamında yapılması gereken pek çok konuda önemli katkılar sağlamaktadırlar. Genel amaçların sonuncusu olan varlıklarını sürdürme ve büyüme sağlama amacı da kolayca anlaşılabileceği gibi işletmelerin varlıklarını koruma ve geliştirmeyi ifade etmektedir. Bu amacı gerçekleştirmek için yapılması gerekenler oldukça önemlidir. Kaynakların verimli bir şekilde kullanılması, örgütsel düzeyde etkin bir çalışma düzeninin sağlanması, üretkenliğin satışlarla dengeli olacak biçimde en üst seviyede olması gibi çeşitli konuların sağlanması gerekir. 

Her işletme için geçerli olmamakla birlikte pek çok işletmenin benimsediği özel amaçlar;

  • a) Tüketicilere daha kaliteli ürün veya hizmet sunma,
  • b) Çalışanlara iyi ücret ödeme ve insani muamele görmelerini sağlama,
  • c) Çalışanlar için çeşitli eğitim ve kariyer imkanları oluşturma.

şeklinde sıralanabilir.  Özel amaçların  bazı kaynaklarda işletmenin çevresine dönük amaçlar, personele dönük amaçlar ve yöneticilere dönük amaçlar şeklinde farklı bir sınıflandırmaya tutulduğu da görülebilmektedir. Bunların dışında işletmelerin yapılarına ve geleceğe dönük yaklaşımlarına bağlı olarak  çeşitli unsurların etkisinde çok farklı özel amaçlara sahip olduklarını da ifade etmek gerekir.