İşletme Fonksiyonları

İşletme Fonksiyonları

5 Nisan 2019 0 Yazar: Lider Atlası

Günümüzde iş dünyasında çok farklı özelliklere sahip işletmeler bulunmaktadır. Bazı işletmeler çok büyük hacimli işler gerçekleştirirken bazıları oldukça sınırlı düzeyde işler çıkarabilmektedir. Yine bazı işletmeler çok karmaşık süreçlere sahip ve çok yönlü becerileri kullanabilirken bazı işletmeler tek düze ve sade çalışma sisteminde varlığını sürdürebilmektedir. Bunlara ek olarak sektörel ve bölgesel farklılıkların da işletmelerin yapısal farklılıklarını çeşitlendiren etkenler olduğunu ifade edebiliriz.  Ancak tüm bu farklılıklara rağmen hemen her işletmede benzer bazı faaliyetlerin sürdürüldüğü görülebilir. İşletme fonksiyonları adı verilen bu faaliyetler işletmelerin amaçlarını gerçekleştirmek, varlıklarını sürdürmek ve geliştirmek için yapmak zorunda oldukları işlerdir. Bir kısım işletmeler bu faaliyetleri profesyonel manada gerçekleştirmeye çalışırlar.  

Yönetim alanına oldukça önemli katkıları olan Fransız Mühendis Henry Fayol, işletmeler tarafından gerçekleştirilen faaliyetleri çeşitli özelliklerine bağlı olarak gruplandırmıştır. Fayol, yaşadığı dönemin hakim yaklaşımı olan sosyal bilimlerde tıpkı doğa bilimlerinde olduğu gibi genel geçer kurallar ve ilkeler geliştirme düşüncesi ile hareket ederek evrensel anlamda tüm işletmeler için geçerli olabilecek bir sınıflandırma yapmaya çalışmıştır. Fayol tarafından açıklanan işletme fonksiyonları aşağıdaki gibidir:

  • Yönetim
  • Teknik
  • Ticari
  • Mali
  • Emniyet
  • Muhasebe

Bu fonksiyonlar devam eden bölümlerde ayrıntılı olarak açıklanacaktır.

Bahsedilen faaliyetler, işletmelerin fiziksel yapısı içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerle sınırlı olarak görülmemelidir. Bazı faaliyetler, işletmelerin dışında takip edilmesi gereken işleri de kapsayabilmektedir. Dolayısıyla işletme fonksiyonları denilince sadece işletme içerisinde tamamlanan faaliyetler değil, belirli bir işletme ile ilgili tüm faaliyetleri kapsayan bir özelliğe sahip olarak düşünmek gerekir.  Örneğin ticari fonksiyon kapsamında yer alan satış faaliyeti pek çok işletme için işletmenin fiziki mekanı içerisinde gerçekleşebileceği gibi uzaktaki müşterilere satış temsilcisi göndermek suretiyle de gerçekleştirilebilir. Fuarlara katılacak yapılacak olan reklam-tanıtım faaliyetleri de yine fiziki mekan dışındaki faaliyetlerdir ancak işletme fonksiyonları içerisinde yer almaktadır.

Fayol tarafından yapılan bu sınıflandırmaya, zaman içerisinde işletmeler tarafından gerçekleştirilen faaliyetlerin çeşitlenmesi nedeniyle bazı eklemelerin yapılması söz konusu olmuştur. Günümüzde bazı araştırmacıların Halkla İlişkiler ve Araştırma – Geliştirme (Ar-Ge) gibi faaliyetleri de ayrı birer fonksiyon şeklinde açıkladıkları görülmektedir. ​ Bugün pek çok işletme için -özellikle kompleks yapıya sahip büyük işletmeler- burada açıklanan fonksiyonlar ayrı birer uzmanlık alanı olarak görülmekte ve her bir fonksiyonun gerçekleştirilmesinden sorumlu birimler oluşturulmaktadır. Fonksiyon esasına göre bölümlendirme de denilebilecek bu uygulama sayesinde  çalışanların uzmanlıklarının artması da sağlanır. Örneğin muhasebe fonksiyonunu gerçekleştirmekle sorumlu olan muhasebe biriminin çalışanlarının muhasebe konusunda uzmanlık sahibi olması gerekmektedir. 

İşletmelerin yapısını doğru bir biçimde anlayabilmek için bu fonksiyonlar bağlamında yapılan faaliyetlerin doğru biçimde incelenmesi gerekir. Bu sayede işletmelerin yapısı ve geleceği hakkında bilgi edinmek mümkün olabilir.