Şirketler

Şirketler

Şirket, Arapça kökenli bir kelimedir. Türkçe karşılığı ortaklık olan şirket sözcüğü şirk, müşterek, şerik gibi kelimelerle aynı kökten gelmektedir. Şirket veya diğer adı ile ortaklık, genel bir ifade ile iki veya daha çok kişi tarafından sağlanan sermayelerin birleştirmeleri ile kurulan işletme çeşididir. Bu cümlede yer alan kişi ibaresi tüzel kişiliği de kapsamaktadır. Yani ortaklardan bir veya birkaçı tüzel kişilikler olabilmektedir.  Ortakların üstlenmiş oldukları yasal sorumluluklar bakımından şirket yapılarında çeşitli farklılıklar bulunmaktadır. Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’nda şirketlerin adi şirketler ve ticaret şirketleri şeklinde yapılan ayrım bu durumu açıklamaktadır. Ayrıca ticaret şirketleri de farklı biçimlerde ele alınmaktadır. Şirketlerle ilgili yapılan sınıflandırma aşağıdaki gibidir.

  • a) Adi Şirketler
  • b) Ticaret şirketleri
    • b.1. Şahıs Şirketleri
      • b.1.1. Kollektif Şirket
      • b.1.2. Komandit Şirket
    • b.2. Sermaye Şirketleri
      • b.2.1. Anonim Şirket
      • b.2.2. Limited Şirket
      • b.2.3. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket

​Bu şirket türleri aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır.

a) Adi şirketler; iki veya daha çok kişinin aralarında sözleşme yaparak kurdukları şirketlerdir. Adi şirketlerin yönetimi de büyük çoğunlukla ortakların kendileri tarafından sağlanır. Başka bir ifade ile Adi şirketlerde profesyonel yönetici görevlendirilmesi şeklinde bir uygulamaya pek rastlanmamaktadır. Ortakların her biri şirket faaliyetleri sonucunda ortaya çıkabilecek olan borç yükümlülüklerine karşı sorumludur. Adi şirketlerin tüzel kişiliği bulunmamaktadır. ​

b) Ticaret Şirketleri; tüzel kişiliği bulunan şirket türüdür. Ticaret şirketleri de şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri şeklinde ikiye ayrılmaktadır. 

b.1. Şahıs şirketleri;  sorumluluklar ve haklar bakımından ortakların kişilikleri ön planda yer almaktadır. Şahıs şirketlerinde ortaklar, şirketin borçlarına karşı tüm mal varlıkları ile sorumludurlar. Kollektif Şirket ve Adi Komandit Şirket olmak üzere iki tür şahıs şirketi bulunmaktadır. 

b.1.1. Kollektif Şirket; Türk Ticaret Kanunu’nda kollektif şirket, ortakların hakları ve sorumlulukları hakkında genel bir çerçeve belirlenmektedir. Gerçek kişilerce yazılı bir sözleşme ile kurulan Kollektif şirketler, kuruluş işlemlerinin tamamlanmasıyla tüzel kişilik kazanırlar. Her ortak yönetimde söz sahibi olabilir. Ayrıca sözleşmede belirtmek şartıyla bu hak diğer ortaklardan birisine ve birkaçına devredilebilmektedir. 

b.1.2. Adi Komandit Şirket; Adi komandit şirkette ortakların sorumluluklarının sınırlandırılması ile ilgili bir özellik bulunmaktadır. Bazı ortakların sorumlulukları sınırlandırılmazken diğer ortakların sorumlulukları belirli bir sermaye oranıyla sınırlandırılmaktadır. Bu özellik kollektif şirket ile farkı oluşturmaktadır. Sorumlulukları sınırlandırılmamış bulunan ortakla Komandite ortak olarak anılmaktadır. Komandite ortaklar tıpkı kollektif şirkette olduğu gibi şirketin tüm borçlarına karşı tüm mal varlıkları ile sorumlu olan kişilerdir. Ayrıca şirketi yönetme ve temsil etme hakkına sahip olan ortaklar Komandite ortaklardır. 

 Sorumlulukları önceden belirlenmiş bir sermaye tutarında sınırlandırılmış olan ortaklar ise Komanditer ortak olarak adlandırılmaktadır. Komanditer ortaklar şirket yönetiminde söz hakkına sahip değildir. Şirket kuruluş aşamasında hazırlanan sözleşmede komanditer ortaklara ait bilgiler ile sermayeye katılım miktarları belirtilir.

b.2. Sermaye Şirketleri; ortakların kişiliklerinden ziyade sermaye katılımlarının ön planda yer aldığı ve genel olarak ortakların şirket sermayesine katılım payları kadar sorumlu oldukları şirketlerdir. Sermaye şirketleri; anonim şirket, limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket şeklinde üç ayrı şekilde kurulabilmektedir.

b.2.1. Anonim Şirket; Belirli bir tutarın üzerinde (Mevcut durumda ön görülen tutar en az 50.000 TL) sermaye ile kurulan, sermayesi paylara bölünmüş olan, borç yükümlülüklerine karşı yalnızca şirketin mal varlığı ile sorumlu bulunan sermaye şirketidir. Ortakların sorumlulukları anonim şirketin sermayesine  katılım tutarları kadardır. Dolayısıyla ortaklar tarafından üstlenilen risk ve yasal sorumluluk oldukça sınır olmaktadır. Bu nedenle anonim şirket, yatırım yapmak isteyenler tarafından rağbet edilen ve büyük tutarların toplanmasını mümkün kılan şirketlerdir. Anonim şirketler çoğunlukla profesyonel yöneticiler tarafından yönetilmektedir. Tüzel kişiliğe sahip olan bu şirkette ortaklar kolay biçimde değişebilir ve şirketin varlığı ortaklara bağlı değildir.

b.2.2. Limited Şirket; bir veya daha fazla gerçek veya tüzel kişi ile kurulan, ortakların sorumluluğunun taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı bulunan ve sermaye miktarı belirli olan (en az 10.000) şirketlerdir. Ortakların hepsi şirketi temsil etme ve yönetme hakkına sahiptir. Anonim şirketten farklı olarak ortaklık için hisse senedi çıkarılamaz. Ayrıca bankacılık, finansman, yatırım ortaklığı gibi faaliyetler limited şirket bünyesinde gerçekleştirilemez. 

b.2.3. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket; sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya birkaçı şirket alacaklarına karşı bir kollektif şirket, diğerleri bir anonim şirket ortağı gibi sorumlu olan şirkettir. Adi komandit şirket ile arasındaki en belirgin fark şirketin sermayesinin paylara bölünmüş olmasıdır. Bu şirket türünde kurucular beş kişiden az olamaz ve en az bir kişi komandite ortak olmak zorundadır. 

Düşünceni paylaş!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.