Liderin Özellikleri

Liderlik uzun yıllardır sayısız araştırmacının ilgi odağında yer almış bir kavramdır. Hayatla iç içe olması sebebiyle liderlik konusuna ilginin daima sürdüğünü söyleyebiliriz. Bu sebeple liderlik konusunun farklı yönlerden ele alındığını ve farklı yaklaşımlarla açıklanmaya çalışıldığı gözlenmektedir. Liderlik teorileri arasında sayılan özellikler yaklaşımı da bunlardan biridir. Bu yaklaşım daha çok liderlerin ne tür özelliklere ve becerilere sahip olduğunu, başarıya ulaşmak için de ne tür özelliklere ve becerilere sahip olmaları gerektiği gibi konuları açıklamaya çalışmakta. Özellikler yaklaşımı esas olarak grup içerisindeki bireylerden yalnızca belirli özelliklere sahip birinin lider olarak öne çıkabileceğini, liderlik sürecinin başarısını da bu bireyin sahip olduğu özelliklerin belirleyeceğini ileri sürmektedir.

Çeşitli düşünür ve araştırmacılar liderin özellikleri konusunda zaman içerisinde birbirine zıt olacak biçimde farklı düşünceleri benimsemiş olsalar da buluştukları nokta lideri ve liderlik sürecini özellikler ve beceriler ekseninde değerlendirmektir. Dolayısıyla liderin diğer grup üyelerin farklı özelliklere sahip olduğu düşünülmektedir. Liderlik özelliklerini belirleme amacı taşıyan bilinen en eski ifadeler Eski Yunan ve Roma dönemindeki kayıtlarda yer almaktadır. O dönemde liderlerin doğuştan gelen bazı özelliklerle sahip olmaları gerektiğine inanılıyordu. Dolayısıyla liderlik özelliklerinin sonradan kazanılması söz konusu olamazdı. Esasında bu düşüncenin uzun yıllar boyunca savunulduğunu da ifade etmek gerekir. Büyük Adam Teorisi’ni ileri süren Carlyle (1785-1881), liderin güçlü bir kişiliğe sahip olması gerektiğini bunun da ancak doğuştan gelen bir özellik olduğunu savunmaktadır. İlerleyen dönemde liderin diğer kişilerden ne tür farklı özelliklere sahip olduğunu belirlemek amacıyla çeşitli incelemeler yapıldı. Bu incelemelerin sonucunda liderin diğer insanlardan farklı özelliklere sahip olduğu ancak bunların doğuştan gelen özellikler olabileceği gibi sonradan eğitim veya tecrübe gibi farklı biçimlerde kazanılabileceği ve geliştirilebileceği savunuldu.

Peki liderin özellikleri nelerdir? Liderlik özellikleri fiziksel özellikler, sosyal özellikler ve kişilik özellikleri şeklinde gruplandırılabilir. Fiziksel özellikler boy, kilo, yaş, cinsiyet gibi liderin fiziki durumu ile ilgilidir. Bazı yazarlar için fiziksel özellikler önemli bulunmaktadır. Mesela boyu uzun olanların daha etkili bir liderlik sergileyeceğini kabul eden yazarlar bulunmaktadır. Buna karşın Napolyon, Mussolini gibi etkili liderlerin boylarının kısa olması bu iddianın aksini düşündürmektedir. Bazı araştırmacılar için fiziksel özellikler etkili liderlik konusunda çok önemli görülmemektedir.

Sosyal özelliklere birlikte çalışabilme, kültür düzeyi, kişiler arası ilişkilerde başarı gibi örnekler verilebilir. Kişilik özellikler arasında ise uyumlu olma, güvenilir olma, öz-güven, dışa dönük olma sayılabilir. Lider özelliklerini tanımlama amacıyla pek çok araştırma yapılmış ve çok sayıda liderlik özelliği belirlenmiştir. Buna karşın yapılan araştırmaların üzerinde uzlaştığı sadece beş ortak özellik bulunmaktadır. Bu özellikler; zeka, oto-kontrol, öz-güven, enerjiklik ve konusuna hakim olmadır.

Özellikler yaklaşımının, liderin içinde bulunduğu koşulları göz ardı etmesi nedeniyle liderlik sürecini açıklamakta yetersiz kaldığı kabul edilmektedir.

Düşünceni paylaş!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.