Liderin Gücü

Liderin Güç Kaynakları

Güç, liderlik konusunda özel bir öneme sahiptir. Sosyal bakımdan etkileşim içerisinde bulunan insanların birbirlerinden etkilemeleri oldukça doğaldır. Burada önemli olan husus kimin etkileyen ve kimin etkilenen olduğunun nasıl belirlendiğidir. Bu bakımdan en ayırt edici özellik olarak karşımıza güç kavramı çıkmaktadır. Liderlik bağlamında ele alınan güç kavramı, diğer insanları etkileyebilme ve yönlendirebilme becerisi olarak açıklanabilir. Belirli bir grupta veya örgütte lider olarak öne çıkan kişinin, takipçilerini çeşitli şekillerde etkileyebilmesi ve yönlendirebilmesi için gerekli olan şey güçtür. Liderin ihtiyaç duyduğu bu güç farklı kaynaklardan sağlanabilmektedir. Bu kaynaklara göz atmadan önce liderin gücünün takipçileri üzerinde bıraktığı etki kadar sınırlı olduğunu da ifade etmek gerekir.

Liderin Sahip Olabileceği Güç Türleri;

Lider farklı biçimlerde güç sahibi olabilir. Takipçilerin, örgütün veya grubun amaçları ile ilgili olarak gerekli güce liderin sahip olduğuna inanmaları oldukça önemlidir. Takipçiler, liderin örgütsel amaçları gerçekleştirmek için gerekli güç türünün liderde bulunmadığını düşünmeye başlamaları örgütün temellerinin de sarsılmaya başlaması olarak düşünülebilir.

En çok karşılaşılan güç sınıflaması French ve Raven tarafından yapılan sınıflandırmadır. Buna göre liderler sahip oldukları pozisyondan kaynaklanan ve kendi kişisel özelliklerinden kaynaklanan şeklinde iki başlık altında toplanabilen güç kaynaklarına sahip olabilir.

a. Pozisyona Bağlı Güç Türleri:

İş örgütlerinde yöneticilik konumunda yer alan kişilerin biçimsel (formal) anlamda çeşitli yetkilerle donatılmış olmaları gerekmektedir. Bu bakımdan iş dünyasında yöneticilerin, çalışanlarına liderlik edebilmeleri için yasal güç, zorlayıcı güç ve ödüllendirme gücü olarak adlandırılan güç türlerine çeşitli düzeylerde sahip oldukları gözlenmektedir.

  1. Yasal Güç; yöneticiye, astlarının çalışmaları ve iş yerindeki davranış biçimleri ile ilgili tasarrufta bulunma konusunda hak tanınması olarak ifade edilebilir. Yöneticiye tanından bu hak meşru temellere sahip olmakla birlikte astların da kabulüne dayalıdır. Dolayısıyla astlar, yöneticiden gelen istek ve taleplere uyma konusunda zorunluluk hissetmektedirler.
  2. Zorlayıcı Güç; liderin bazı durumlarda takipçilerine yönelik olarak zorlayıcı tedbirlere başvurması gerekebilir. Belirli davranışların gerçekleştirilmesini veya bazı davranışlardan kaçınılmasını sağlamak amacıyla çeşitli zorlayıcı tedbirlerin alınacağını göstermek takipçiler üzerinde etkili olabilmektedir. Zorlayıcı gücün temelini oluşturan bu tedbirlere çalışma hayatından; işten çıkarma, iş yerini değiştirme, ücret kesintisi gibi örnekler verilebilir. Zorlayıcı güç korkuya dayalıdır ve bu nedenle takipçilerin belirli davranışlar neticesinde istenmeyen bir durumla karşılaşmaktan kaçınmaları söz konusudur.
  3. Ödüllendirme Gücü; Çalışanlar genel olarak başarılarının ödüllendirilmeleri konusunda beklenti içerisindedirler. Liderin bu beklentiye uygun biçimde ödüllendirmelerde bulunabilmesi onun takipçileri üzerindeki gücünün bir göstergesidir. Ödüllendirme için gerekli kaynaklara sahip olmayan liderin bu güçten mahrum olacağını da akılda tutmak gerekir. Her liderin veya yöneticinin astlarına ödül sağlayamadığını da vurgulamak gerekir. Ödüller ücrette veya primde artış, terfi, tatil paketi gibi çeşitli biçimlerde olabilmektedir.

b. Kişisel Özelliklere Bağlı Güç Türleri;

Liderin elde ettiği pozisyondan bağımsız olarak kendi kişisel özellikleri ile sahip olduğu güçler de bulunabilmektedir. Bu güç çeşidi iki başlık altında incelenmektedir: Uzmanlık gücü ve benzeşim gücü.

  1. Uzmanlık Gücü; Liderin belirli bir konudaki eğitim, bilgi veya tecrübesi ile edinmiş olduğu uzmanlık lidere güç kazandırmaktadır. Bu güç takipçiler üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Öncelikle liderin yaptığını bilen biri olması örgütün yönü konusunda takipçilerin endişe duymamasını sağlamaktadır. Doğal olarak takipçilerin güvenini kazanmak daha kolay olmakta ve takipçilerin işe gönüllü katılımı sağlanabilmektedir.
  2. Benzeşim Gücü; Liderin sahip olduğu karakter ve sergilemiş olduğu davranış özelliklerine bağlı olarak takipçileri etkileyebilmeyi vurgulayan benzeşim gücü esasından takipçiler için ilgi çekici bir model oluşturma şeklinde düşünülebilir. Takipçiler kendileri için ilgi çekici buldukları lider gibi olma ve onun gibi davranmaya çalışmaları bu güç sayesindedir. Takipçilere ilham verebilmesi, onlar üzerinde karşılıklı sevgi ve saygıya dayalı bir iletişim geliştirilebilmesi gibi hususlar liderin benzeşim gücünü pekiştirmektedir.

Takipçiler, peşinden gidecekleri liderlerinin çeşitli yönlerden güçlü olmasını isterler. Hiçbir biçimde güç sahibi olmayan birisinin diğer insanlar arasında lider olarak ön plana çıkması düşünülemez. Liderin gücü sadece takipçiler üzerinde etkili olabilmek ya da isteklerini onlara dilediği gibi yaptırabilmek şeklinde tek yönlü bir bakış açısı ile sınırlandırılmamalıdır. Liderin sahip olduğu güç takipçiler için çalışma ve hatta özellikle bazı kriz durumlarında onların yaşam kaynağı olabileceği gibi aynı zamanda örgüt dışı konularla baş etmede etkilidir.

Düşünceni paylaş!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.