Liderlikte Davranışsal Yaklaşımlar

Liderlikte Davranışsal Yaklaşımlar

Özellikler yaklaşımı liderler diğerlerinden ayıran veya lideri başarılı kılan özelliklerinin ne olduğu konusuna açıklık getirmeye çalışmaktadır. Liderlik literatüründe davranışsal yaklaşımlar ise liderin takipçileri ile olan etkileşiminde ve başarmak istediği işi gerçekleştirmek amacıyla sergilemiş olduğu davranışlar üzerinde durmaktadır. Bu kapsamda çeşitli bulgulara ulaşan bazı araştırmalar liderlik alanındaki birikime kayda değer katkılar sağlamaktadır.

Ohio State Üniversitesi Araştırması

Davranışsal yaklaşımlar başlığı altında incelenen uygulamalı araştırmaların ilki Ohio State Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen liderlik araştırmasıdır. Liderlik konusunu daha detaylı incelemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma farklı meslek gruplarından çok sayıda katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Ohio State Üniversitesi araştırmasının sonuçlarına göre liderlik davranışlarının temel olarak iki yönü bulunmaktadır. Bunlardan ilki kişileri dikkate alma (anlamaya çalışma) ve inisiyatif (yapıyı harekete geçirme). Kişiyi dikkate alma biçiminde ifade edilen liderlik davranışları, takipçilerin duygu durumlarından dilek ve şikayetlerine kadar pek çok hususta lider olarak uygun karşılıklar verebilmeyi gerektirir. Başka bir ifade ile takipçilerin duygu ve düşüncelerine ayrıca beklenti ve ihtiyaçlarına önem verilmesi, onlarla yakın ilişkiler geliştirilmesi gibi hususları içermektedir.

İnisiyatif ise liderin ağırlıklı olarak örgütsel konularda elde edilmesi istenen sonuçlara ulaşma çabasını ve bu amaçla diğer kişileri harekete geçirebilmesine vurgu yapmaktadır. Amaçların belirlenmesi, takipçilerin harekete geçirilmesi, işlerin zamanında tamamlanması,  iletişim kanallarının saptanması gibi konulara dolayısıyla da işin kendisine verilen önemi ifade etmektedir. Kişiyi dikkate alan liderlik davranışları personelin işe olan ilgisini artırmakta, inisiyatifi temel alan liderlik davranışları ise personelin grup performanslarını artırmaktadır.

Michigan Üniversitesi Liderlik Araştırmaları

Rensis Likert öncülüğünde sürdürülen bu araştırmalarda takipçilerin tatmin duygularına ve verimliliklerine olumlu katkı sağlayan faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre lider davranışlarının kişiye yönelik lider ve işe yönelik lider biçiminde iki temel grupta incelenebileceği görülmüştür. Adından da anlaşılabileceği gibi işe dönük lider işlerin başarılması konusuna yoğunlaşmakta, takipçilerini bu yönde harekete geçirmeye çalışmaktadır. Kişiye yönelik lider davranışı ise takipçilerle geliştirilen etkileşimde güven ve saygının korunması ve alınan kararlara astların katılımının sağlanması şeklinde düşünülebilir. Araştırma bulgularına göre kişiye yönelik liderler ile çalışan grupların daha verimli oldukları görülmektedir.

Blake ve Moutun Yönetim Tarzı Matrisi

Önceki araştırmaların bir devamı olan bu çalışma liderlerin davranış biçimlerinin derecelendirilmesi ve farklı derecelerin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi imkanı sunmaktadır. Hazırlanan bir matriste yatay çizgi işe dönüklük ve dikey çizgi ise çalışana dönüklük düzeylerini belirtmektedir. Liderin işe dönük olması durumunda yatay çizgi ile ifade edilen düzeyi, çalışana dönük olması durumunda da dikey çizgi ile ifade edilen düzeyi yükselecektir. Araştırmacılar konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bazı referans noktaları belirlemişler ve bu referans noktalarını aşağıdaki gibi açıklamışlardır.

(1.1.)Cılız Liderlik; Bu düzeyde yer alan liderin ne çalışanlara ne de sorumlu olduğu işlerin gerçekleştirilmesine önem göstermemektedir.  

(1.9.) Şehir Kulübü Liderlik Tarzı; Lider diğer insanların beklenti ve ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışmakta, onların duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktadır. Çalışanlarla arkadaşça ilişkilerin kurulması ve korunması söz konusudur. Buna karşın liderin işe olan ilgisi son derece düşüktür. Adeta çalışmak için değil de insanlarla etkileşimde bulunabilmek için görevlendirilmiş gibidir.

(9.1.) Görev Liderliği; Önceki liderlik tarzına zıt olarak lider için görev son derece önemlidir. İşlerin başarılmasına son derece yüksek düzeyde hassasiyet gösterilirken çalışanların duygu ve düşüncülerine pek önem gösterilmez. Otoriteye dayalı bir liderlik tarzı söz konusudur.

(9.9.) Ekip Liderliği; Bu konumdaki liderler için hem çalışanlar hem de yapılması gereken işler yüksek düzeyde önem arz etmektedir. Çalışanlar ile karşılıklı güven ve saygı temelinde dayanışma içerisinde görevlerin gerçekleştirilmeye çalışılması mümkün olabilmektedir.

(5.5) Orta Yol Liderlik Tarzı; Çalışanlar ile ilişkileri ve yapılması gereken işleri denge durumunda tutarak kendi konumunu korumaya çalışan liderlik tarzıdır. İşler de çalışanlar da belirli bir düzeyde eşit derecede önem taşımaktadır.

Blake & Moutun Yönetim Tarzı Matrisi

Likert’in Sistem 4 Modeli

Michigan Üniversitesi’nde sürdürdüğü çalışmalar neticesinde Likert dört tip liderlik tarzı önermektedir. Likert uygulamada görülebilecek her bir liderlik tarzının özelliklerini belirlemeye çalışmıştır. Dörtlü yaklaşım modeli olarak da anılan sistem 4 modeli aşağıdaki gibidir. 

Sistem 1
Otoriter  
Yönetici Yönetici, kararları kendi başına alır ve uygulatır Emir ve talimatlara dayalı yönetim geçerlidir   
Sistem 2
Yardımsever
Otoriter
Yönetici              Sistem 1 yumuşatılmıştır Lider kararları almakta ve uygulattırmakta tek söz sahibi olmakla birlikte sistem 1’de olduğu gibi despot değildir   
Sistem 3
Katılımcı
Yönetici
Yönetici çeşitli konuları çalışanlara danışır Önemli kararlar yönetici tarafından alınır Alt kademelere kısmi bir delegasyon söz konusudur   
Sistem 4
Demokratik  
Yönetici Ekip çalışması ve konsensüse dayalı yönetim anlayışı geçerlidir Yöneticiler ve tüm çalışanların birlikte karar alması söz konusudur 

Düşünceni paylaş!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.