Gruplar ve Takımlar

Gruplar ve Takımlar

3 Nisan 2019 0 Yazar: Lider Atlası

Örgütsel davranış disiplinin birey, grup ve organizasyon düzeylerinde incelemelerde bulunduğunu ifade etmiştik. Organizasyonlarda gruplar önemli bir yere sahiptirler. Her şeyden önce tek başına karşılayamacak olduğu ihtiyacını gidermek isteyen bireyin, diğer insanlarla işbirliği geliştirmek zorunda olduğunu ifade etmek gerekir. Diğer bireylerle kurulan bu işbirliği gruplar aracılığıyla sağlanır. Gruplar, iki veya daha fazla kişinin aralarında etkileşimin gelişmesiyle oluşur.

Bireyler arası etkileşimin bulunmadığı bir ortamda grubun oluşması da mümkün olamayacaktır. Başka bir ifade ile fiziksel olarak aynı mekanı paylaşan insanların bir arada bulunuyor olmaları grubun varlığı için yeterli değildir. Durakta otobüs bekleyen insanlar, sinemada film izleyen kişiler hatta aynı iş yerinde çalışan işçiler arasında etkileşim bulunmuyorsa orada gruptan da söz edilemez. Dolayısıyla üyeler arası etkileşim grubun varlığı için temel koşuldur.

Grup Çeşitleri

​Grupların daha kapsamlı olarak anlaşılabilmesi için grup çeşitlerinin incelenmesi gerekir. Gruplar temel olarak biçimsel gruplar veya biçimsel olmayan gruplar şeklinde ikiye ayrılır. Biçimsel gruplara resmi gruplar veya formal gruplar da denilmektedir. Biçimsel olmayan gruplara da resmi olmayan gruplar veya informal gruplar denildiği görülebilir. Biçimsel gruplar, yönetimin tarafından planlı olarak oluşturulan gruplardır. Bu gruplar, bazı özel amaçları gerçekleştirmek veya ortaya çıkan sorunları çözmek üzere oluşturulur. Organizasyon bünyesinde resmi yere sahip oluşumlardır. Bu gruplara katılan üyelerin değişmesi durumunda grupta yapısal bir değişim yaşanmaz.

Biçimsel olmayan gruplar ise yönetim tarafından oluşturulmamış, sosyal sistemin doğallığında oluşan gruplardır. Örgütün yöneticileri tarafından oluşturulmamış olmasına rağmen örgüt için son derece önemli yapılardır. Örgüt içerisinde yer alan üyelerin birbirileri ile olan etkileşimlerine bağlı olarak kendiliğinden oluşmaktadırlar. Biçimsel olmayan grupların oluşumunda bilinçli kararlar veya dış müdahaleler bulunmamaktadır.  Biçimsel olmayan gruplar için iş örgütleri kapsamında; belirli ortak ilgi alanları etrafında bir araya gelen üyeler tarafından oluşturulan İlgi Grupları ve çalışma saatleri dışında da görüşüp çeşitli etkinlikleri birlikte yapan üyeler tarafından oluşturulan Arkadaş Grupları şeklinde ikili bir ayrımdan bahsedilebilir. Örgütün çeşitli bölümlerinde ve farklı kademelerinde yer alan çalışanlar ortak ilgi temelinde gruplar oluşturabilirler. Bu gruplara katılan üyeler arasında zaman içerisinde arkadaşlık da gelişebilir. Bu sebeple bu gruplar birbirine karıştırılabilir. Üyelerin ilgilerinde değişiklik meydana gelmesi durumunda gruptan kopuşlar meydana gelebilir. Örnek vermek gerekirse çocuklarını aynı özel okula gönderen üyeler, bu özel okul hakkında bilgi ve fikir paylaşımlarında bulunmak amacıyla birbirileri ile olan etkileşimleri ilgi grubunun oluşmasına zemin hazırlar. Farklı hiyerarşik kademelerdeki çalışanlar aynı ilgi gruplarında beraber yer alabilir. Arkadaşlık grupları ise çalışanların, işyeri haricinde de görüştükleri, sosyalleşme kapsamında oluşturdukları gruplardır. Bu gruplar, çalışanların birbirleri ile iyi ilişkiler geliştirme imkanı sağlar. Bu da örgüt için çeşitli olumlu sonuçların elde etmesini sağlayabilir.

​Örgüt kapsamında yer alan gruplarla ilgili yapılan daha pek çok sınıflandırma bulunmaktadır. Bu sınıflandırmalar grupların yapısal özelliklerine, üyeler arası ilişki biçimlerine, oluşma biçimlerine ve nedenlerine, örgüt kademelerine ve benzeri kriterler göz önünde bulundurularak yapılan sınıflandırmalardır.

Takımlar

Grup ve Takım Ayrımı

Bazı araştırmacılar grup ve takım kavramını birbiri ile aynı olarak düşünürken diğer grupta yer alan araştırmacılar bu iki yapı arasında farklılıklar bulunduğunu belirterek bu farklılıkları açıklamaya çalışmaktadırlar. Takım sözcüğünün eş anlamlısı olarak ekip sözcüğüne de rastlanılmaktadır. Öncelikle takımların tıpkı gruplarda olduğu gibi birden fazla bireyin ortak bir amaç etrafında birleşmelerine vurgu yaptıklarını ifade etmek gerekir. Bu ortak açıklamanın yanında literatürde zikredilen farklılıklardan söz etmek gerekirse;

  • Gruplar belirli bir yönetici tarafından idare edilirken takımlarda liderliğin paylaşımı söz konusudur,
  • Gruplarda amaçlar örgütsel amaçlara bağlı olarak belirlenirken takımlarda amaçların belirlenmesi takımın kendine özgü olarak belirebilmektedir,
  • Gruplarda daha çok bireysel sorumluluk söz konusu olmakta ancak takımlarda bireysel sorumlulukla birlikte kollektif sorumluluğa da vurgu yapılmaktadır,
  • Gruplardan farklı olarak, takımlar için problem çözme yönelimli yaklaşımın bir yaşam tarzı olduğu söylenebilir,
  • Gruplarda bireysel çıktılar ve bireysel performans üzerinde durulurken takımlarda takım performansı daha ön plandadır.

​Yukarıda sıralanan farklar incelendiğinde takımların sıradan gruplardan farklı olarak daha özellikli yapılar olarak açıklanmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır.  

Bireylerin Gruplara Katılma Nedenleri

​İnsanların sosyal yönü ve ihtiyaçları göz önünde bulundurulduğunda grupların insan yaşamı için önemi de daha iyi kavranabilir. İnsanlar çalışma hayatı içinde veya iş dışında pek çok sosyal gruba üye olarak sosyalleşmektedirler. Sosyal gruplardan tamamen soyutlanmış bir biçimde bir yaşam sürdürülmesi düşünülemez. İnsan, hayatın her döneminde farklı sosyal gruplara katılma ihtiyacı duyar. Bu durum bireyi yalnızlık ve çaresizlik hissine kapılmaktan koruduğu gibi grubun diğer üyeler ile olan etkileşimler sayesinde yeni şeyler öğrenme fırsatı da verir. Pek çok bakımdan sosyal grupların bireyin esenliği üzerinde olumlu etkileri olduğu bilinmektedir. Gruplar hakkında yapılan araştırmalar insanların farklı nedenlerle sosyal gruplara katıldığını göstermektedir. Bu nedenler güvende hissetme ihtiyacı, saygınlık, sosyalleşme ihtiyacı, ekonomik ihtiyaçlar ve kendini gerçekleştirme şeklinde sıralanabilir.

Grupların Örgütler Açısından Önemi

Gruplardan söz edilirken üyeler arasındaki etkileşime vurgu yapıldığı sıklıkla görülür. Dolayısıyla her bir üyenin grup tarafından etkilendiğini ve her bir üyenin de kendi kişisel özellikleri ile grubu etkilediğini söyleyebiliriz. Gruplar çeşitli konularda üyelerin tutum, düşünce ve davranışlarında değişimlere yol açabilirler. Başka bir ifade ile bireyin belirli olay ve durumlar karşısındaki tutumu, bireyin iş performansı ve verimliliği grup tarafından düzenlenebilir. Bu durum biçimsel olmayan gruplar için de geçerlidir. Birey belirli bir grubun üyesi olmakla birlikte bu grubun ilke ve normlarına bağlanmayı kabul edeceği için kendi davranışlarını diğer üyelerin davranışları ile uyumlu olmasına özen gösterecektir. Bununla birlikte bireylerin risk üstlenme konusundaki eğilimleri de grup tarafından etkilenebilmektedir. Grubun cesaretlendirici ve özendirici bir yapıya sahip olduğu düşünülürse üyelerin risk alma konusunda daha atılgan davranabilecekleri ileri sürülebilir. Yönetici açısından gruplar oldukça önemli bir alanı temsil etmektedir. Motivasyondan denetime, performans geliştirmeden verimlilik artışına kadar pek çok yönetsel eylemde gruplar aracılığıyla daha etkili sonuçlar alınabileceğini söylemek gerekir.