Örgütsel Davranış: Tanım ve Kapsamı

Pek çok bilim dalı insan davranışlarını anlama ve açıklamayı temel edinmiştir. Psikoloji bireyin davranışlarını incelerken sosyoloji toplumların davranışlarını incelemektedir. Örgütsel Davranış da genel bir ifadeyle örgüt içerisindeki bireyin tutum ve davranışlarını incelemeye, anlamaya ve geleceğe dönük tahminlerde bulunmaya imkan veren bir disiplindir. Örgütsel Davranış disiplini, örgütün etkin bir biçimde çalışmasını sağlama amacıyla; örgüt içindeki olayların etkisiyle bireylerin davranışlarında meydana gelen değişimleri ve bireylerin sergiledikleri çeşitli davranışların altında yatan etkenleri anlamaya çalışır. Bu amaçla, birey, grup ve örgüt düzeyinde incelemelerde bulunur.

Genel anlamda bireylerin, takım halinde çalışan bir grup insanın birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimi ile ilgilenen örgütsel davranışın henüz tam manasıyla bir bilim dalı olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Ancak bu yolda ilerlediği kaydedilebilir. Örgütsel davranış; çeşitli ilke, kavram, model ve süreçleri konu edinen özel bir inceleme alanı olarak düşünülebilir. Başka bir ifadeyle örgütsel davranışın, örgüt içinde çalışan bireylerin davranışlarını anlamak, geleceğe yönelik tahminlerde bulunmak ve davranışların anlaşılmasını sağlamak konularıyla ilgilenen bir disiplin olduğu ifade edilebilir. Örgütsel davranışın amacının genel anlamda; bireylerin, grupların, örgütsel yapı ve çevrenin birbirleri ile olan etkileşiminin davranışlar üzerindeki etkisini araştırmak ve bu yolla edinilen bilginin örgütün etkililiğini artırabilecek biçimde kullanmak olduğu söylenebilir.

Örgüt içinde daha doğrusu örgütü ilgilendiren çalışan davranışlarının incelenmesinde davranış üzerinde etkisi olduğu düşünülen üç temel belirleyiciden söz edilebilir; birey, grup ve örgüt. Bazı kaynaklarda örgütün içinde yer aldığı çevre de bunlara dahil edilmektedir. ​Birey : Örgüt içerisinde yer alan bireyler hem örgütün isteklerine cevap veren hem de örgütü çeşitli şekillerde etkileyebilen temel bir unsurdur. Bireyin istekleri, ihtiyaçları, diğer çalışanlar veya çevre ile etkileşimi neticesinde çeşitli davranışların gelişmesi söz konusu olabilecektir. Bu davranışların anlaşılabilmesi için yürütülecek araştırmaların kimi durumlarda birey odaklı olarak sürdürülmesi gerektirmektedir. Grup: Gruplar örgütlerin başarılarında önemli rol oynarlar. Örgüt içerisindeki gruplar, gruplarda yer alan bireylerin davranışları üzerinde etkili olabilmektedir. Bu yönüyle grupların, çalışanların performans ve başarılarında etkili olduğu görülebilmektedir. Belirli amaçlar doğrultusunda kurulan çalışma takımlarının yanı sıra bireylerin sosyal gereksinimleri neticesinde kendiliğinden ortaya çıkan gruplar da performans ve başarı üzerinde etkilidir. Bu anlamda grupları anlamının birey davranışlarını anlamada etkili olabileceği düşünülebilir. ​Örgüt : Bireyler örgütlere bir yandan örgütsel amaçları gerçekleştirmek üzere bir yandan da kendi kişisel amaçlarını örgüt vasıtasıyla gerçekleştirmek üzere katılırlar. Örgütsel yapı, liderlik, süreçler, teknoloji gibi unsurlar davranış üzerinde belirleyici olabilmektedir. ​Çevre : Örgüt kendisini kuşatan çevre ile etkileşim içerisindedir. Çevre, örgütü ekonomik, teknolojik, kültürel veya yasal düzenlemeler yoluyla etkileyebilmektedir. Buna karşın örgüt de yaptığı üretim veya üstlendiği fonksiyon ile çevrenin gelişmesine katkıda bulunur. Bu etkileşim bireylerin davranışları üzerinde etkili olabilmektedir.

Davranış çalışmaları genel olarak psikoloji, sosyoloji ve antropoloji ekseninde sürdürülmektedir. Örgütsel davranış araştırmalarında bunlara ek olarak ekonomi, sosyal psikoloji ve siyaset biliminin de önemli katkıları bulunmaktadır. Bu yönüyle örgütsel davranışın çok yönlü ve kapsamlı bir inceleme alanı olduğu görülebilmektedir.

Düşünceni paylaş!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.